Dzisiaj Sejm rozpocznie prace nad ustawą o uznaniu osobowości prawnej rzeki Odry. W studiu Radia Gra Dominik Dobrowolski – ekolog z Wrocławia, inicjator akcji „Czysta Odra”, który wyjaśni, jaki jest cel takich działań. Co może zmienić przyjęcie takie ustawy?

Podam tutaj bardzo taki konkretny przykład związany z naszą rzeką. Jak pamiętamy, w 2022 roku odra przeżyła katastrofę, która była wynikiem zbiegu różnych fatalnych decyzji – ze strony rządu, ze strony samorządów, ze strony biznesu, ze strony kopalni. Nikt do tej pory nie poniósł żadnej odpowiedzialności za tą katastrofę. W momencie, kiedy przykładowo Odra będzie miała osobowość prawną, będzie można na drodze prawnej po prostu oskarżyć tych, którzy ją zatruli, o odszkodowania. 

To efekt obywatelskiej inicjatywy.

O tego typu zmiany walczą ekolodzy na całym świecie.

Przy tej okazji warto przypomnieć, że na całym świecie jest już prawie 600, a w samej Europie prawie 70 inicjatyw, mających właśnie na celu uznanie praw ekosystemów. Bo Odrę traktujemy jako ekosystem, ale na świecie mamy bardzo dobre przykłady, na przykład w Ekwadorze konstytucja z 2008 roku obejmuje ochroną prawną całą przyrodę. Każde jezioro w Ekwadorze, każda rzeka, każda góra. 

Za katastrofę ekologiczną na Odrze w 2022 roku nikt nie poniósł konsekwencji. Uznanie osobowości prawnej rzeki ma pozwolić na lepszą ochronę i walkę o ubezpieczenia, jeśli takie sytuacje wystąpią w przyszłości.

Zatrucie Odry wodami kopalnianymi było robione zgodnie z prawem, czyli mamy do czynienia z czymś takim, że prawo dopuściło spuszczanie olbrzymich ilości zatrutej wody do rzeki. Zgodnie z prawem nie ma winnych tego procederu, ale wszyscy czujemy, że jednak krzywda się stała i dlatego osobowość prawna jest tak istotną rzeczą, która pomogłaby na drodze po prostu prawnej chronić dobrostan Odry.

Jak informuje Fundacja Osoba Odra:

Projekt ustawy przewiduje powołanie Komitetu Naukowego, którego zadania to między innymi: opracowywanie ekspertyz i opinii naukowych, ocena stanu ekosystemu rzeki Odry, określenie przyczyn i zakresu szkód wyrządzonych rzece, rekomendowanie działań naprawczych, współpraca z instytucjami naukowymi, opiniowanie strategii działania rzeki Odry.